Powrót do góry

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.

Energetyka

Wytyczne dla sektora publicznego

Wytyczne dotyczące sposobu uwzględniania kryterium efektywności energetycznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego

Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej nakłada na ministra właściwego do spraw energii obowiązek opublikowania w Biuletynie Informacji Publicznej wytycznych dotyczących sposobu uwzględniania kryterium efektywności energetycznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
 
Zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej ( tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 264), minister właściwy do spraw energii zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej wytyczne dotyczące sposobu uwzględniania kryterium efektywności energetycznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowym związanymi z systemem zamówień publicznych, każdy zamawiający ma możliwość wyboru wyrobów i usług spełniających wysokie standardy ochrony środowiska. W ramach aspektów środowiskowych w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego może też być uwzględnione kryterium efektywności energetycznej.

Ze względu na interes społeczny, w tym potrzebę poprawy jakości życia oraz stanu środowiska przyrodniczego pożądane i celowe jest, aby w zamówieniach publicznych kryteria efektywności energetycznej były uwzględniane w jak najszerszym zakresie. Podejmowane działania powinny dotyczyć w szczególności wspierania rozwiązań energooszczędnych i materiałooszczędnych, które w dużej mierze są także efektywne kosztowo, tym samym mogą być atrakcyjne dla zamawiających z uwagi na korzyści ekonomiczne w krótko- i w długookresowej perspektywie.

Urząd Zamówień Publicznych w ramach swoich kompetencji popularyzuje i zachęca do uwzględniania ww. kryteriów w procedurach przetargowych. Jednym z przykładów są wydane podręczniki pn. Zielone Zamówienia Publiczne (2009 i 2012) oraz Zielone zamówienia publiczne – zbiór dobrych praktyk (2013), które obejmują m.in. prawne regulacje wspierające dokonywanie zielonych zamówień w świetle ustawodawstwa unijnego i krajowego oraz prezentują przykłady z krajów UE. W 2014 r. UZP opracował i opublikował kolejną publikację pt. „Zamówienia publiczne w Unii Europejskiej po modernizacji. Nowe unijne dyrektywy koordynujące procedury udzielania zamówień publicznych”, która w swojej treści odnosi się także do rachunku kosztów cyklu życia oraz kryteriów środowiskowych.  W 2017 roku UZP wydał publikacje pt. Podręcznik ,,Zrównoważone zamówienia publiczne. Aspekty społeczne i środowiskowe w procedurze udzielania zamówienia w świetle nowelizacji ustawy Prawo zamówień publicznych” oraz zlecił opracowanie pt. Koszty cyklu życia LCC.

Kwestie ochrony środowiska zwykle obejmują parametry techniczne, eksploatacyjne lub użytkowe, np. kryterium zużycia energii lub innych zasobów. wody przez aparaturę. Tymczasem w każdym segmencie zamówień (dostawy, usługi, roboty budowlane) możliwe jest takie określenie przedmiotu zamówienia, aby wskutek jego realizacji uzyskać efekt odpowiadający kryteriom najwyższej klasy efektywności energetycznej.

W 2010 roku Rada Ministrów przyjęła 3-letni dokument planistyczny, którego celem jest dalsza popularyzacja zielonych zamówień publicznych w Polsce. Opracowany przez Urząd Zamówień Publicznych „Krajowy plan działań w zakresie zrównoważonych zamówień publicznych na lata 2010-2012” obejmuje analizę unijnych i krajowych regulacji prawnych zarówno bezpośrednio odnoszących się do kwestii zielonych zamówień publicznych, jak i pośrednio z nimi powiązanych. Zawiera również informacje dotyczące dotychczas zrealizowanych działań, a także harmonogram działań zaplanowanych na kolejne lata.

Urząd Zamówień Publicznych opracował kolejny „Krajowy plan działań w zakresie zrównoważonych zamówień publicznych 2013-2016”, który został przyjęty przez Komitet ds. Spraw Europejskich w dniu 3 kwietnia 2013 r. Dokument stanowi podstawę do realizacji przez UZP oraz resorty i instytucje współpracujące szeregu działań informacyjno-szkoleniowych oraz publikacyjnych skierowanych do instytucji zamawiających, wykonawców w rozumieniu ustawy Prawo zamówień publicznych oraz opinii publicznej, których celem jest promowanie uwzględniania aspektów środowiskowych i społecznych w postępowaniach przetargowych.

W dniu 7 kwietnia 2017 r. Komitet do Spraw Europejskich przyjął „Krajowy plan działań w zakresie zrównoważonych zamówień publicznych na lata 2017-2020”. Dokument określa działania, które będą podejmowane w latach 2017-2020 w celu upowszechniania tzw. zrównoważonych zamówień publicznych, harmonogram ich realizacji oraz wskaźniki, które zostaną wykorzystane w celu monitorowania postępów i efektów realizacji tych działań. W dokumencie tym podsumowano także przedsięwzięcia zrealizowane przez Urząd Zamówień Publicznych dotychczas, w ramach „Krajowego planu działań w zakresie zrównoważonych zamówień publicznych na lata 2013-2016”, wskazano obowiązujące podstawy prawa unijnego i krajowego z zakresu zielonych i społecznych zamówień publicznych, a także przytoczono obowiązujące regulacje powiązane z promowanymi tematykami.

Ponadto na stronie internetowej UZP została specjalnie utworzona zakładka Zielone Zamówienia, która jest systematycznie aktualizowana i zawiera przydatne informacje związane z tematyką kryteriów środowiskowych w procedurach przetargowych. Dodatkowo na stronie internetowej UZP w repozytorium wiedzy zamieszczono zakładkę Dobre Praktyki także w obszarze Zielonych Zamówień Publicznych.
 
Poniżej przedstawiono wykaz odpowiednich regulacji UE odnoszących się do urządzeń, budynków, pojazdów wraz z ich opisem, który stanowi wytyczne do wykorzystania przez sektor publiczny.

Nabycie nowego lub wymiana eksploatowanego pojazdu charakteryzującego się niskim zużyciem energii oraz niskim kosztami eksploatacji

Akt prawny

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/33/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego

Opis

Dyrektywa ustanawia wymagania na zakup czystych ekologicznie pojazdów w drodze zamówień publicznych. W polskim porządku prawnym dyrektywa została wdrożona Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 maja 2011 r. w sprawie innych niż cena kryteriów oceny ofert w odniesieniu do niektórych rodzajów zamówień publicznych (Dz.U. 2011, nr 96, poz.559). Rozporządzenie weszło w życie w dniu 25 maja 2011 r., określa ono inne niż cena obowiązkowe kryteria oceny ofert w odniesieniu do zamówień publicznych na zakup pojazdów samochodowych kategorii M i N, niebędących pojazdami specjalnymi, zwanymi dalej „pojazdami samochodowymi kategorii M i N”. Kryteriami oceny ofert w odniesieniu do zamówień publicznych na zakup pojazdów samochodowych kategorii M i N oprócz ceny są:

  •     zużycie energii;
  •     emisja dwutlenku węgla;
  •     emisje zanieczyszczeń: tlenku azotu, cząstek stałych oraz węglowodorów.

W publikacji Urzędu Zamówień Publicznych pt. „Kryteria oceny ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego - przykłady i zastosowanie” (2011) został opisany obowiązek, zakres i metody uwzględniania innych niż cena kryteriów przy zakupie pojazdów samochodowych. (str. 26-31).

W II podręczniku "Zielone zamówienia publiczne"(2012) przygotowanym przez UZP zostały opisane m.in. zagadnienia związane z zakupem pojazdu oraz etykietowaniem opon samochodowych (str. 23-29,45-60).

Dobre praktyki z krajów UE zostały zawarte w publikacji "Zielone zamówienia publiczne – zbiór dobrych praktyk" (2013)” (str. 19).

Nabycie nowego lub wymiana eksploatowanego sprzętu biurowego

Akt prawny

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 174/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 106/2008 w sprawie wspólnotowego programu znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych.

Opis

Rozporządzenie Energy Star ustanawia wymagania na zakup efektywnych energetycznie urządzeń biurowych, w tym w szczególności specyfikacji dla komputerów, monitorów komputerowych oraz urządzeń do przetwarzania obrazu.

UWAGA: W dniu 20 lutego 2018 r. wygasła umowa zawarta między rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Unią Europejską w sprawie koordynacji programów znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych, która to w załączniku C określała specyfikacje techniczne dla wybranych grup produktów z kategorii biurowego sprzętu komputerowego. Jednak Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 106/2008 z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie unijnego programu znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych (Dz. Urz. UE L 39 z 13.2.2008 r., str. 1, z późn. zm.), które to ustanowiło zasady znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych dla Unii Europejskiej, jest aktem prawnym nadal obowiązującym.

Na mocy decyzji Komisji Europejskiej nr 2014/202/UE z dnia 20 marca 2014 r., która weszła w życie 5 maja 2014 r. dodane zostały dwie nowe kategorie produktowe tj. serwery komputerowe i zasilacze awaryjne.

Produkty zakwalifikowane w ramach programu ENERGY STAR UE-USA na rynku UE i zgodnie z poziomami specyfikacji obowiązującymi do dnia 20 lutego 2018 r .:

  • specyfikacja dla komputerów wersja 6.1,
  • specyfikacja dla wyświetlaczy wersja 7.0,
  • specyfikacja dla serwerów komputerowych wersja 2.0, zasilaczy awaryjnych wersja 1.0 oraz urządzeń do przetwarzania obrazu wersja 2.0.

Informacja UZP na temat wygaśnięcia umowy Energy Star.

W publikacji Urzędu Zamówień Publicznych pt. „Kryteria oceny ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego - przykłady i zastosowanie”(2011) zostały opisane kryteria dla biurowego sprzętu komputerowego (str. 86). Dobre praktyki z krajów UE zostały zawarte w publikacji „Zielone zamówienia publiczne – zbiór dobrych praktyk (2013)” (str. 3, 9).

Nabycie nowych lub wymiana eksploatowanych urządzeń

Akt prawny

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2017/1369 z dnia 4 lipca 2017 r.  ustanawiające ramy etykietowania energetycznego i uchylające dyrektywę 2010/30/UE .

Opis

Etykietowanie energetyczne ma na celu oddziaływanie na świadomość konsumentów dotyczącą rzeczywistego zużycia energii przez produkty i wynikających z tego skutków. Etykietowanie wpływa na podejmowane przez konsumentów decyzje dotyczące energooszczędnych i przyjaznych środowisku zakupów.

Na poziomie unijnym ramowe obowiązki w zakresie etykietowania produktów związanych z energią reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 z dnia 4 lipca 2017 r. ustanawiające ramy etykietowania energetycznego i uchylające dyrektywę 2010/30/UE (Dz. Urz. UE L 198 z 28.07.2017, str. 1).

Natomiast szczegółowe wymagania w zakresie etykietowania energetycznego dla poszczególnych grup produktów określone zostały w rozporządzeniach delegowanych wydanych przez Komisję Europejską na podstawie art. 15 dyrektywy 2010/30/UE.

Komisja Europejska może wydawać nowe akty delegowane na podstawie art. 17 rozporządzenia 2017/1369.

Krajowe ramy etykietowania energetycznego określone zostały w ustawie z dnia 14 września 2012 r. o etykietowaniu energetycznym produktów związanych z energią (t.j. Dz. U z 2016 r. poz. 1790, ze zm. 2019 r. poz. 1030). Zgodnie z art. 2 ust 2 ustawy w formie obwieszczenia Ministra Energii z dnia 22 kwietnia 2016 r. (MP 2016, poz. 420), ogłoszono wykaz aktów delegowanych, które do chwili opublikowania niniejszego obwieszczenia przyjęła Komisja Europejska.

Akty delegowane dla poszczególnych produktów są dostępne na stronie pt. Etykiety energetyczne - prawo. Nowe akty delegowane w trakcie ich przyjmowania, także będą umieszczane na ww. stronie.

Dodatkowo w publikacji UZP II podręcznik „Zrównoważone zamówienia publiczne” 2012 została opisana dyrektywa 2010/30/UE (str. 31-44) - odnosi się do ówcześnie obowiązujących aktów prawnych UE

Akt prawny

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiająca ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią.

Opis

Dyrektywa ustanawia ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią. Dyrektywa została wdrożona rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie procedur oceny zgodności wyrobów wykorzystujących energię oraz ich oznakowania (t.j. Dz.U. 2015, poz. 1215).

Obecnie Komisja Europejska sukcesywnie opracowuje rozporządzenia wykonawcze do ww. dyrektywy zawierające wymagania dotyczące poszczególnych grup urządzeń. Rozporządzenia te są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE od dnia ich wejścia w życie.
Lista obowiązujących rozporządzeń jest dostępna na stronie pt. Ekoprojekt.

Nabycie lub wynajęcie efektywnych energetycznie budynków lub ich części albo przebudowa lub remont użytkowanych budynków

Akt prawny

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.

Opis

Celem dyrektywy 2010/31/UE jest ekonomicznie uzasadniona poprawy charakterystyki energetycznej budynków na terenie Unii Europejskiej, z uwzględnieniem panujących na zewnątrz warunków klimatycznych, warunków lokalnych oraz wymagań dotyczących klimatu wewnętrznego.

Dyrektywa 2010/31/UE stanowi przekształcenie dyrektywy 2002/91/WE. Jej postanowienia kładą szczególny nacisk na skuteczne podejmowanie działań służących poprawie standardu energetycznego budynków, poprzez wprowadzenie instrumentów takich jak: wymagania minimalne dotyczące charakterystyki energetycznej dla nowych i użytkowanych budynków na poziomie optymalnym pod względem kosztów, przy użyciu odpowiedniego instrumentu obliczeniowego, powszechny system oceny energetycznej budynków oraz ich części (świadectwa energetyczne, okresowe kontrole systemów ogrzewania i systemów klimatyzacji) a także nowe standardy w zakresie projektowania budynków z uwzględnieniem stosowania systemów alternatywnych.

Termin wdrożenia dyrektywy 2010/31/UE upłynął w dniu 9 lipca 2012 roku.

Dyrektywa ta do polskiego porządku prawnego została wdrożona poprzez następujące przepisy:

  • ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U. 2018, poz. 1984);
  • ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186.);
        uchwała nr 91 Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia „Krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii” (M.P. 2015 nr 0 poz. 614);
  • rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej (Dz.U. 2015, poz. 376);
  • rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie wzorów protokołów z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji (Dz.U. 2015, poz. 247);
  • rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie sposobu dokonywania i szczegółowego zakresu weryfikacji świadectw charakterystyki energetycznej oraz protokołów z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji (Dz.U. 2015, poz. 246).
  • nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadac budynki i ich usytuowanie ( t.j. Dz.U. 2019 poz. 1065).

Link do strony Ministerstwa na której umieszczone są informacje z obszaru efektywności energetycznej budynków :

https://www.gov.pl/web/inwestycje-rozwoj/budownictwo

Link do strony centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków prowadzony przez Ministerstwo Rozwoju:

https://rejestrcheb.miir.gov.pl

MR zacheca do korzystania z publikacji dotyczących efektywności energetycznej w budynkach oraz do korzystania z portalu skierowanego do inwestorów.

https://budowlaneabc.gov.pl

https://www.gov.pl/web/inwestycje-rozwoj/publikacje-dotyczace-efektywnosci-energetycznej-budynkow

Dodatkowo w publikacji UZP II Podręcznik Zrównoważonych zamówień publicznych (2012) została opisana dyrektywa 2010/31/UE (str. 61-107)

Dobre praktyki z krajów UE zostały zawarte w publikacji Komisji Europejskiej  „Zielone zamówienia publiczne – zbiór dobrych praktyk” (2013, str. 7 i 25).

Oświetlenie

Akt prawny

Realizacja dyrektywy 2009/125/WE oraz rozporządzenia nr 2017/1369

Opis

Unijne kryteria dotyczące zielonych zamówień publicznych w zakresie oświetlenia ulicznego i sygnalizacji świetlnej dostępne są pod linkiem:

https://www.uzp.gov.pl/baza-wiedzy/zrownowazone-zamowienia-publiczne/zielone-zamowienia/kryteria-srodowiskowe-gpp

Dobre praktyki z krajów UE zostały zawarte w publikacji Komisji Europejskiej „Zielone zamówienia publiczne – zbiór dobrych praktyk (2013)” (str. 5).

Zakup energii elektrycznej

Akt prawny

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej 2009/72/WE dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE

Opis

Od 1 lipca 2007 roku istnieje możliwość swobodnego wyboru sprzedawcy energii elektrycznej (art. 4j Prawa Energetycznego).
Jedną z grup klientów, którzy są do tego uprawnieni, są instytucje publiczne zobligowane do przeprowadzania postępowań w sprawie zamówienia publicznego na dostawę energii zgodnie z  ustawą - Prawo zamówień publicznych (art. 3).
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych oraz Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wspólnie wystosowali komunikat nawołujący instytucje sektora publicznego do przeprowadzania przetargów nieograniczonych na zakup energii elektrycznej.

Kompletna dokumentacja przetargowa na zakup energii elektrycznej opracowana przez ekspertów URE znajduje się na stronie

https://www.ure.gov.pl/pl/urzad/informacje-ogolne/aktualnosci/3219,dok.html

Dobre praktyki z krajów UE zostały zawarte w publikacji Komisji Europejskiej „Zielone zamówienia publiczne – zbiór dobrych praktyk” (2013, str. 19 i 25).

Przydatne strony internetowe

Urząd Zamówień Publicznych - Zakładka Repozytorium Wiedzy - Zielone zamówienia

https://www.uzp.gov.pl/baza-wiedzy/zrownowazone-zamowienia-publiczne/zielone-zamowienia

Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii

http://www.katowice.energiaisrodowisko.pl/portale-tematyczne

Instytut na rzecz Ekorozwoju
http://www.ine-isd.org.pl/kluczowe-publikacje/

Projekt Top Ten
http://www.topten.info.pl/index.php

Strona KE Zielonych Zamówień Publicznych
Podręcznik
http://ec.europa.eu/environment/gpp/buying_handbook_en.htm
Kryteria
http://ec.europa.eu/environment/gpp/eu_gpp_criteria_en.htm

PARP - Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
http://www.parp.gov.pl
Publikacja PARP z 2013
http://www.parp.gov.pl/files/74/81/626/18639.pdf

Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT)
https://www.cupt.gov.pl/aktualnosci/503-publikacja-analiza-zastosowania-nieliniowych-wzorow-do-obliczania-liczby-punktow-w-kryterium-cena


Uwaga: Prosimy traktować nw. publikacje poglądowo z uwagi na zmianę uwarunkowań prawnych w szczególności ustawy - Prawo Zamówień publicznych.